Barok- Jupiter en Antiope van Anthoon van Dyck
Barok- Jupiter en Antiope van Anthoon van Dyck

Barok  intro

De museumcollectie geeft een mooi overzicht van de Zuid-Nederlandse schilderkunst in de 17de eeuw. Na de godsdiensttwisten beleeft de religieuze (lees: katholieke) kunst een ongeziene bloei. De productie is omvangrijk, wat veel te maken heeft met de noodzakelijke herinrichting van veel beschadigde kerkgebouwen. De onbetwistbare hoofdstad van de barokke schilderkunst is Antwerpen, met het befaamde driemanschap van leidende schilders: Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck en Jacob Jordaens. Rubens en Jordaens staan in de Scheldestad jarenlang aan het hoofd van een omvangrijk atelier. Hun invloed is bijzonder groot, zowel op hun tijdgenoten als op de 17de- en 18de-eeuwse Zuid-Nederlandse generaties schilders na hen. Deze generaties vervallen wel eens in bloedeloze navolgingen.

Barok  intro

De barok is grotendeels een ideologisch getinte kunst. Barokkunst staat in dienst van de Contrareformatie, de hervormingsbeweging in de katholieke kerk die wilde uitpakken met grootse, dramatische en triomfalistische kunstwerken. De emoties van de gelovigen moesten worden beroerd in volumineuze altaarstukken, maar ook in de beelden, het kerkmeubilair en de architectuur van de gebouwen. Stilistisch vormt de Rubensiaanse barok een synthese van invloeden: de klassieke Oudheid, de Italiaanse Renaissance, de Vlaamse 'realistische' traditie.Behalve grote schilderijen met religieuze, historische en mythologische taferelen worden ook andere genres beoefend. Terwijl kerkelijke en officiële opdrachtgevers vooral voor het grotere werk opteren, is de rijke burgerij in de eerste plaats klant voor portretten, landschappen en stillevens. Ook hiervoor is het rijke Antwerpen het centrum, maar ook Gent en Brussel blijven belangrijk.